ЕВРОСТАТ · ПОДАТОЦИ ЗА 2025 ГОДИНА
Храната и безалкохолните пијалаци во Македонија се 25,2% под просекот на Европската Унија. Најголема разлика има кај овошјето и јаткастите плодови, лебот и житарките, додека цените на маслата и мастите се најблиску до европскиот просек.
Новинарска анализа | 19 октомври 2026 година
Македонија има најнизок индекс на цени на храната и безалкохолните пијалаци меѓу 36 европски држави опфатени во анализата на Евростат за 2025 година. Со индекс 74,8, при просек на Европската Унија поставен на 100, земјата е пред Турција и Романија на долниот крај од европската ценовна скала. Анализата ги опфаќа 27 членки на ЕУ, Швајцарија, Исланд и Норвешка, како и шест земји кандидати.
Резултатот значи дека за споредлив обем храна и безалкохолни пијалаци, кој според просечните цени во ЕУ би чинел 100 евра, соодветното ценовно ниво во Македонија е околу 74,8 евра. Ова е илустрација на индексот, а не цена на конкретна потрошувачка кошница.
Позицијата на Македонија е особено изразена во регионалната споредба. Додека македонското ценовно ниво е приближно една четвртина под европскиот просек, Србија се доближува до него, а Албанија, Грција и Хрватска го надминуваат.
Табела 1. Храна и безалкохолни пијалаци: Македонија и избрани европски земји
| Земја | Индекс (ЕУ = 100) |
|---|---|
| Македонија | 74,8 |
| Турција | 77,0 |
| Романија | 79,8 |
| Босна и Херцеговина | 85,8 |
| Црна Гора | 86,5 |
| Бугарија | 92,6 |
| Србија | 97,1 |
| Албанија | 103,8 |
| Грција | 105,3 |
| Хрватска | 105,5 |
Извор: Евростат, изворни табели за 2025 година, Figure 1. Избрани земји од вкупно 36 опфатени држави.
Пресметано од овие индекси, храната и безалкохолните пијалаци во Македонија имаат ценовно ниво приближно 23% пониско од Србија, 28% пониско од Албанија и 29% пониско од Грција. Процентите се однесуваат на целата статистичка група; разликите кај одделни производи можат да бидат поголеми или помали.
Евростат посебно ја издвојува Македонија во делот за земјите кандидати: само Македонија и Турција имаат пониско ценовно ниво на храната од сите членки на ЕУ. Македонија има и пониско ниво на цените на безалкохолните пијалаци од сите земји членки.
Најголемата разлика е кај овошјето и лебот
Подеталните табели покажуваат дека македонската позиција произлегува од особено ниските индекси во неколку големи прехранбени категории.
Табела 2. Ценовно ниво на храната во Македонија по категории
| Категорија | Индекс (ЕУ = 100) | Под просекот на ЕУ |
|---|---|---|
| Храна вкупно | 74,3 | 25,7% |
| Леб и житарки | 65,9 | 34,1% |
| Месо | 77,6 | 22,4% |
| Риба | 80,5 | 19,5% |
| Млеко, сирење и јајца | 89,6 | 10,4% |
| Масла и масти | 95,0 | 5,0% |
| Овошје и јаткасти плодови | 52,4 | 47,6% |
| Зеленчук | 72,0 | 28,0% |
| Други прехранбени производи | 80,9 | 19,1% |
Извор: Евростат, табели 2 и 3. „Храна вкупно“ не ги вклучува безалкохолните пијалаци, поради што се разликува од заедничкиот индекс 74,8. Процентуалните разлики се пресметани од објавените индекси.
Овошјето и јаткастите плодови се категоријата со најголема оддалеченост од европските цени. Македонскиот индекс од 52,4 е речиси половина од просекот на ЕУ и најнизок во опфатената група држави. За споредба, Романија има индекс 65,5, Босна и Херцеговина 71,2, Црна Гора 77,9, а Србија 95,9.
И кај лебот и житарките, Македонија има најниска објавена вредност меѓу опфатените земји. Индексот од 65,9 ја поставува под Романија со 68,4 и Турција со 71,4. Оваа категорија опфаќа поширока група производи: ориз, брашно, леб, други пекарски производи и тестенини.
Кај рибата, македонскиот индекс е 80,5, непосредно под романскиот од 81,1. Разликата е мала, па најсоодветно е да се зборува за многу слично ниско ценовно ниво. И самиот Евростат предупредува дека тесните разлики меѓу индексите не треба да се претвораат во категорични рангирања.
Кај зеленчукот, Македонија со индекс 72,0 е под сите членки на ЕУ, но над Турција, чиј индекс изнесува 51,7. Оттука, македонската позиција е многу поволна во европската споредба, иако во оваа категорија постои значително поевтин пазар меѓу опфатените земји.
Млечните производи и маслата се поблиску до европските цени
Резултатите се поинакви кај млекото, сирењето и јајцата. Македонскиот индекс од 89,6 е под европскиот просек, но разликата е значително помала отколку кај овошјето, лебот или зеленчукот. Словачка има нешто пониска вредност, 88,0. Сепак, Македонија останува поевтина во оваа група од соседните и блиските пазари прикажани во табелата: Црна Гора има индекс 95,0, Србија 107,1, Бугарија 126,2, Грција 129,9, а Албанија 135,6.
Најблиску до европскиот просек се маслата и мастите, со македонски индекс 95,0. Ова е важна нијанса во анализата: Македонија има најнизок вкупен индекс за храна, но не е најевтина во секоја поединечна категорија. Кај маслата и мастите, пониски индекси имаат, на пример, Шпанија со 73,2, Италија со 93,0 и Полска со 94,3.
И месото, со индекс 77,6, е значително под европскиот просек, но не ја повторува водечката позиција на лебот и овошјето. Пониски вредности се забележани во Турција, Словачка, Романија, Црна Гора, Бугарија и Унгарија.
Овие разлики ја прават македонската слика појасна: нискиот вкупен индекс е придружен со различен степен на ценовна предност по категории. Најголемата предност е концентрирана кај овошјето и јаткастите плодови, лебот и житарките и зеленчукот.
Безалкохолните пијалаци се околу 20% под европскиот просек
Кај безалкохолните пијалаци, Македонија има индекс 79,9, најнизок меѓу опфатените држави. Категоријата вклучува кафе, чај, какао, минерални води, освежителни пијалаци и сокови.
Кај алкохолните пијалаци, меѓутоа, македонскиот индекс е 99,0, речиси на нивото на европскиот просек. Кај тутунот е 38,1, значително под него. Така, трите групи имаат јасно различни ценовни позиции: ниски цени на безалкохолните пијалаци, алкохол блиску до европскиот просек и многу пониско ценовно ниво на тутунот.
На спротивниот крај на заедничката скала за храна и безалкохолни пијалаци се Швајцарија со индекс 155,9 и Исланд со 155,8. Меѓу членките на ЕУ, највисок индекс има Луксембург, 122,4. Пресметката покажува дека швајцарското ценовно ниво е нешто повеќе од двојно повисоко од македонското.
Методологијата е важна за правилно читање на резултатите. Евростат користи годишни национални просечни цени, а споредбата се заснова на вкупно 508 производи. За ова издание, цените собрани во пролетта 2024 година се пренесени на 2025 година со користење детални индекси на потрошувачките цени. Затоа податоците ја опишуваат споредбената позиција за 2025 година, а не тековните цени во октомври 2026 година.
Најзначајното откритие за Македонија е ширината на нејзината ценовна предност: таа има најнизок вкупен индекс, а кај повеќе важни групи производи е под сите членки на ЕУ. Истовремено, деталните табели прецизно покажуваат каде таа предност е најголема и каде цените се приближуваат до европското ниво.
Извори
Евростат: Comparative price levels for food, beverages and tobacco. Податоци од 17 јуни 2026 година за референтната 2025 година. Изворен сет: prc_ppp_ind_1.